از اینکه استاد محمد حسین طاهری از میان ما رفته بسیار اندوهگینم متنی از زندگینامه استاد برایتان آورده ام که خالی از لطف نیست:
شرح حال
وي در فروردين 1313 در خانوادهاي فرهنگي و كشاورز پيشه در تاكستان ديده به جهان گشوده پدرش ميرزا علي محمد طاهري يكي از عالمان و فرهيختگان اين سرزمين بود كه تك تك افراد با سواد و انديشمند اين خطه دانستههاي خود را مرهون زحمات بي شائبه ايشان مي داند اسناد الفباي عشق و معرفت را در محضر پدر فرا گرفت . تحصيلات متوسطه را تا سال سوم در قزوين سپري كرد و پس از يك دوره يك ساله تربيت معلم به استخدام آموزش و پرورش در آمد . سه سال در روستاهاي خرقان ، دودانگه، نهاوند، و فارسيجان خدمت نمده و بين سالهاي 37 تا 48 در دبستانهاي تاكستان در سمتهاي معلمي و معاونت ضمن خدمت بصورت داوطلب به ادامه تحصيل پرداخت در سال 48 در رشته ادبيات دانشگاه پذيرفته شد ولي به علت تضييقات مالي از تحصيل باز ماند . در سال 1360 پس از 27 سال خدمت باز نشسته شد . شكوفايي گل شعر و شاعري در وجودش به دوران كودكي و تشويقات پدرش بر مي گردد از آغاز تا كنون بيشتر با آثار بزرگاني چون فردوسي ، سعدي ، حافظ ، و حتي مولوي و استاد همايي مأنوس بوده است .
در ابتدا به صورت پراكنده به سرودن شعر مي پرداخت ولي پس از باز نشستگي بصورت جدي به اين كار پرداختهاند . استاد در اكثر قالبهاي شعري طبع آزمايي كردهاند ولي بيشتر به غزل و قصيده گرايش دارند .
عروس طبع استاد به نهايت جلوه خويش رسيده بود كه به آرايه گلواژههاي شعر تاتي نيز آراسته شد و استاد براي حفظ و احياي فرهنگ و سنن اين مرز و بوم به سرودن شعر تاتي روي آورد.
اكثر سرودههاي تاتي اش غزل است و علاوه بر آن دو منظومه به تاتي دارند كه عبارتند از:
1- آي وارون وارون : كه به امور كشاورزي و اوضاع تاكستان از لحاظ جغرافيايي و آب و هوايي اختصاص دارد و در 23 بند سروده شده است .
2-آهاي فرم كه به آداب و رسوم و اعتقادات و باورهاي مردم اين سامان پرداخته و در 120 بند 5 مصراعي سروده شده و بر وزن حيدر باباي شهريار است
در بررسي اشعار فارسي استاد طاهري از روش سبك شناسي در سطوح ادبي فكري و زباني سود جستهايم كه اهم ويژگي هاي شعري ايشان بدين شرح است :
1- موسيقي بيروني اشعار از وزن عروضي رديف و قافيه حاصل شده و اشعار اكثر مردف هستند وزن اشعار مطبوع و در بحرهاي متفق الاركان و از و از پركاربردترين اوزان شعري هستند نيز رديفها نيز اكثر فعلي مي باشند .
2- در موسيقي دروني قافيه مياني به چشم نمي آيد ولي صنايع لفظي چون تضاد جناس و مراعات نظير بسيار به چشم مي خوردند .
3- كلمات و واژگان عربي در اشعار استاد مشهود و از ويژگي هاي سبكي اوست و بدين لحاظ زبان استاد در حيطه زبان شعري كهن و مشابه سبك خراساني و عراقي است .
4- جملات مسقيم و متنوع هستند و منطق نظم بر آنها حاكم است .
5- ويژگي زباني استاد در اشعار آوردن كلمه « دل» در مطلع اكثر غزلهاست و جالب آنكه اين كلمه در اكثر موارد منادا قرار گرفته است و صنعت تشخيص يا انسان گرايي را پدپد آورده است مانند ابيات زير :
اي دل به حيرتم زتو اين پيچ و تاب چيست در كار چيستي سبب هر عتاب چيست
مي رسد بر گوش جاناي دل نواي خوشتري كز لطافتمايه رشكاست بر برگتري
6- زبان استاد ساده روان و بدور از اطناب ئ تكلف است نيز استاد در اشعاري كه مربوط به پندو اندرز و حكمت است متأثر از لحن ناصر خسرو و سنايي است و آنجا كه حكايت دل است و مضامين ديگر و امداد حافظ و سعدي است .
7- در سطح ادبي استاد از اكثر صنايع ادبي چه لفظي و چه معنوي سود جسته است . مانند تشبيه ، استعاره، كنايه ، ايهام ، حسن تعليل مجاز و ........
8- تشبيهات استاد بيشتر از نوع بليغ و حسي به حسي هستند ديگر استعارت استاد بيشتر مكينهاند مانند بيت زير :
پاي هوي دست هوس آستين اَز پاياب محض هر دد انسان مصور است
9- در سطح فكري استاد شاعري واقع گرا و بيرون گراست و بيرون گر است و مضامين شعرياش بيشتر بر محور پند و اندرز شكايت از زمان دور مي زند و به واقعيات و تجربيات خود تكيه دارد و از ارائه نسخههاي ايده آليستي و آنچه كه بايد باشد بدور است .
10-مضامين شعري استاد عبارتند از :شكايت از جور زمان – تنهايي ، درد و رنج زندگي بي اعتباري دنيا . پند و اندرز حكايت دل و ... كه گاهي از انديشههاي حافظ متأثر است مانند خوش زيستي و شكايت از زهد خشك و رياكاران كه در ابيات زير به چشم مي آيد :
طاهري : دولت صحبت امروز به فردا مفكن تو چه داني چه بود نقش عمل فردا را
حافظ : در بزم دور يك دو قدح دركش و برو يعنـي طمــع مــدار وصـال و دوام را
يا :طاهري : خشك زهدي اهل ريا بجان سيرم چراكه وردرهش از قباي خويشتن است
حافظ : زهد خشك ملولم كجاست بادهي تاب كه بـوي بـاده مداومم دمـاغ تر دارد .
آثار استاد :
1-مجموعه اشعار فارسي استاد در حدود هشت هزار بيت و علاوه بر آن هزار بيت شعر تاتي
2- منظومه آي وارون وارون به زبان تاتي در 23 بند
3- منظومه آهاي فرم در 120 بند كه به آداب و رسوم گذشته مي پردازد
4-شرح فارسي منظومه اَهاي فرم .
ويژگي هاي شعر تاتي استاد طاهري :
در اين بحث غزلهاي تاتي استاد منظومه آهاي فرم و آهاي وارون وارون ارزيابي شده اند كه ويژگي هاي آن به شرح زير مي باشد :
1-در غزلهاي تاتي استاد نيز موسيقي همان وزن عروضي رديف و قافيه است و جالب آن كه اين غزلها نيز همچون غزلهاي فارسي مردف و رديف ها بيشتر فعلي هستند .
2-واژگان تاتي استاد اصيل و قديمي هستند يعني به زباني است كه در دهههاي قبل از دهه فعلي تكلم مي شده است و نيز از واژگان فارسي خالي است . بدين لحاظ گاهي كلمات و واژگاني نا آشنا و براي تات زبانهاي امروزي ديريابتر است .
3-در اشعار تاتي استامد نيز همانند اشعار فارسياش يك ويژگي زباني به چشم مي خورد و آن آوردن كلمه « دنيا » در جاي جاي اشعار است
4- از ديگر ويژگي هاي شعر وي آوردن ضرب المثل ها و كنايات تاتي و فارسي در لابه لاي اشعار است و جالب آنكه ضرب المثلهاي فارسي را نيز به تاتي روان آوردهاند كه قابل تأمل است .
5- مضامين غزلها تقريبا يكنواخت و محدود به شكايت از زمان ، روزگار و دنيا است . و بدين لحاظ داراي وحت و يكنواختي است .
6- منظومه اَي وارون در بند 23 بند سه بيتي سروده شده و بسيار آهنگين و زيباست و حاوي اطلاعاتي مختصر و مفيد از وضعيت كشاورزي آب و هوا. زندگي و مردمتات است همچنين در اين منظومه مطالبي از شبنشينيها ، تقسيم آب بين كشاورزان ، عروسي ، عزا تقسيمات روزها و فصلها مانند : چله ، چارچار و آداب و رسوم مختلف مانند چهارشنبه سوري شب يلدا شب نشيني هاي زمستاني و شاهنامه خواني نيز كارهاي كشاورزي و ايام تقسيم شده براي كارها مانند سه هشت ، 45. قريه كولاك – آفتاوود و ... آورده شده است .
7- منظومه « اَهاي فرم » در همان حال و هوا منتها مفصل تر و در قالب مخمس است و وزن آن همان وزن حيدر باباي شهريار است . در اين منظومه سعي شده است كه از كلمات اصيل تاتي استفاده شود و از لغات و اصطلاحات فارسي معمول در محاورت تاتي امروز بدور ماند . همچنين براي آداب و رسوم و باورهاي كه امروزه ناآشناست و اصطلاحات و تعابير آن غريب مي نمايد شرحي در پاورقي آورده شده است منظومه ابتدا با شكايت از دنيا و كم مجالي براي سخن آغاز مي شود و سپس با وصف تاكستان و خولهكو ادامه مي يابد . پس از آن مقولاتي چون زبان اصيل تات ، عغزا عروسيها خواستگاري و مراسمي چون چادر گيري ، زرين كيسي و .... مطرح مي شود .
در كل منظومه فرهنگوارهاي مختصر اما پر محتوا از اوضاع گذشته تات و آداب و رسوم آنهاست و مطالعه آن براي هر تات زبان لازم و مفيد خواهد بود .
از خصوصيات ويژه اين كتاب آنست كه لغات و اصطلاحات آن كاملا اصيل و بدور از اختلاط با لغات و واژگان بيگانه است همچنين آداب و رسوم تا حد امكان مفصل شرح داده شده است و منبع مهم و مفيدي براي مطالعات جامعه شناختي اين مرز و بوم مي باشد و گسترش و تفصيل آن موجب پايداري و زنده ماندن فرهنگ و رسوم گذشته و فرهنگ و ادبيات فولكلوريك تات خواهد بود
اين منظومه شايد اولين اثر مكتوب از آداب و رسوم گذشته تات در اين حجم ، قالب و زبان باشد.